Categorie archief: Jaarfeesten

Heilige Sint Brigid uit Kildare – Patronesse van Ierland

Ter voorbereiding op mijn eerste Ierse Aardehealingreis 5 – 15 juli 2018, start ik alvast met een nieuwe reeks, die gewijd zal zijn aan meerdere oude inheemse culturen, volken, tradities en deels ook nog op onze hedendaagse leefwijze haar invloed heeft.

Rond 6000 v. Chr. scheidde Ierland zich af van het Europese vasteland. Hierdoor hebben ze een eigen cultuur opgebouwd en levend gehouden. Wie kent niet de verhalen over de Kelten en de oude Druïden. De helende genezende Krachten van de vele Natuurwezens.
Ook hebben zich in Ierland, door het zijn van een eiland, minder soorten bloemen en dieren ontwikkeld. Bijvoorbeeld geen enkele vind je er, alsook reptielensoorten (behalve dan de berghagedis). Volgens oude legendes zijn hier geen slangen, draken en monsters meer gezien sinds de Heilige Patroon van Ierland,  St Patrick, deze volgens een legende, van het eiland verdreef!

In een eerder artikel op dit Blog, heb ik ‘Moedergodin TARA  & Hill TARA in Ierland’ uitgebreid beschreven. Dit keer werd mijn aandacht naar de heilige Ierse Moeder & Gouden RegenboogVlam van Birgid getrokken.

De eerste vrouw ter wereld die als Bisschop ingewijd werd was onze Brigid uit Kildare, een klein plaatsje in Ierland. Hierdoor is ze ook de Patronesse van Ierland, maar ook op het Europese vasteland en in Nederland komen we haar tegen. In de jaren zestig besloot echter het Vaticaan dat er onvoldoende bewijzen waren voor haar heiligheid. Ze konden nauwelijks historische gronden ontdekken, waardoor ze twijfelden of onze Brigid wel echt had bestaan. Brigid werd hierdoor ontheiligd. Gelukkig zijn de Ieren nog steeds trouwe volgelingen van haar. Ook ik, dus als eerbetoon wijd ik daarom graag dit artikel aan de goddelijke gouden vuurgodin, St Brigid, om haar een nieuw leven in te blazen. Voor mij is ze nog altijd springlevend en werkt ze als één LeMUriaanse Gouden RegenboogVlam vanuit haar Tempel, door mij heen tijdens het geven van mijn LeMUriaanse (Afstands)Healingen t.b.v. al het Leven. Zij is beschermheilige van vogels, o.a. van ganzen en eenden, maar ook van het vee: paarden en runderen. Haar heilig Vuur om je heen oproepen, bied je totale bescherming! Lees verder om haar beter te leren kennen én nodig haar hierbij vriendelijk uit!

Hoewel Brigid als heilige minder bekendheid heeft dan Sint Patrick – waar zelfs het groene bier naar vernoemd is– zijn de verhalen rondom Brigid minstens zo interessant. Wie kent niet de Brigitta poppen of Kruizen van gevlochten riet die gemaakt en gebruikt worden tijdens de Imbolc feesten en ceremonies. Zo zijn er ook mooie Keltische gezangen of Hymnes! Hiervan plaats ik er één:

Feestdag van St Brigid is 1 februari.
Sommige legendes zeggen dat 1 februari haar sterfdag was, maar 1 februari is ook d
e dag van de Keltische godin Bríg of Brigantia, de Godin van vruchtbaarheid, geneeskunde en kunstnijverheid en valt tegelijk met de viering van het Keltische lentefeest Imbolc. Of was  dit dezelfde MoederGodin?

Wat is er zoal bekend over de Hahtor godin St. Brigid, want zij was één van de ingewijden die als oude ziel, de LeMUria School van ‘Oneness & Holiness’ in haar Hart meedroeg! 

St. Brigid is geboren in Faughart, County Louth in Ierland in het jaar  453 en na een liefdevol leven in dienstbaarheid van haar medemens gestorven in Kildare (Ierland) op 1-2- 523. Anderen spreken ook over het jaar 525 dat ze stierf in gebed.

Over data en haar leven zijn meerdere Legendes in omloop. Hieronder heb ik er 3 opgeschreven:

1e legende vertelt, dat zij in haar gebed gevraagd zou hebben dat zij zo lelijk mocht worden, dat geen enkele pretendent nog iets in haar zou zien. Dat gebeurde. Eenmaal in het klooster keerde haar vroegere schoonheid weer terug. Zo diende zij zich op veertienjarige leeftijd aan bij de plaatselijke bisschop met het verzoek om voortaan als kluizenares een leven van gebed en versterving te mogen leiden. Tezamen met zeven andere vrouwen die hetzelfde verlangen hadden, ontving zij uit handen van twee bisschoppen een witte wollen mantel. 

Eeuwenlang zijn die witte gewaden het herkenningsteken gebleven van de Ierse kloosterzusters. Bridget bouwde haar klooster op een terrein dat haar door een vriend van de koning van Leinster was geschonken. Het was van oudsher een heilige plaats geweest, gemarkeerd door een majestueuze eik.
De plek heette dan ook ‘Kil-Dara’ (kill = cel, klooster; dara = eik). Latere legendes weten zelfs te vermelden dat Brigid aanvankelijk haar verblijfplaats had in een holte onder die eik.


Heilige Boom bij de Saint Brigid’s Well in Kildare

In tegenstelling tot vele anderen kloosterlingen, beperkte Bridgid haar activiteiten niet tot het klooster alleen. Zij begaf zich onder de mensen, en was zo een levend teken van het evangelie. Zo kwamen er eens twee melaatsen op haar af met het verzoek dat ze door haar genezen zouden worden. Zij deed een tobbe vol water, sprak er de zegen over uit en beval de twee dat ze elkaar moesten wassen. De melaatse die het eerste aan de beurt was, kwam geheel genezen en rein uit het badwater te voorschijn. Nadat hij schone kleren had gekregen, had hij geen zin meer zijn voormalige lotgenoot te helpen. Daarom deed Bridget het zelf. Maar terwijl de ander toekeek, voelde hij hoe langer hoe meer overal prikkelingen op de huid en constateerde dat zijn ziekte weer was teruggekeerd.

St Birgid hield zich bezig met:

  • De wonderlijke genezingen en liefdevolle verzorging van zieken en zwakken. Zo ontving een stom meisje haar stem weer terug
  • Met het uitdelen van aalmoezen
  • Met de ondersteuning van behoeftigen
  • Het bevrijden van gevangenen. HIerover vertelt bijvoorbeeld de volgende legende.

Toen Brigitta als jong meisje onder haar eik in een cel woonde, leefde er in Ierland een koning, die als huisdier een tamme wolf had. Daar was hij bijzonder aan gehecht. Wilde wolven daarentegen waren gehaat in die tijd. De koning had zelfs beloningen uitgeloofd voor ieder die er één schoot en hem kwam afleveren op het paleis. Maar toen de lievelingswolf van de koning eens over de muur van de paleistuin sprong, uit speelsheid, en door de omgeving dwaalde, werd hij prompt doodgeschoten door een domme boer. Deze bracht zijn buit naar de koning in de veronderstelling een forse beloning te ontvangen. Hij werd echter door een woedende en verdrietige koning in de gevangenis geworpen. Brigitta kende de domme jager. Zij hoorde van zijn lot, spande haar wagen in en snelde naar het paleis om genade voor hem te smeken. Onderweg sprong er ineens een sneeuwwitte wolf in haar wagen, die nog nooit door een mensenhand was aangeraakt, maar zich nu aan haar voeten neerlegde als een trouw huisdier. Op het paleis bood zij de koning de prachtige wolf aan, waarbij het beest met zich liet sollen en spelen om maar te laten zien, hoe lief het was:  “U krijgt een veel mooiere wolf terug dan u ooit hebt gehad”, zei Brigitta, “als ik de domme boer meekrijg.” Thuisgekomen nam ze afscheid van de boer: “Het is beter twee wilde dieren te ontvluchten, Heer Onbenul, dan dat een vriendelijk dier wordt gedood. Eerder kunnen wij domme mensen missen dan onze dieren.” 

  • Niet alleen stond zij aan het hoofd van haar medezusters
  • Zij gaf ook leiding aan een mannenklooster enige kilometers verderop. In de Keltische cultuur was er geen onderscheid in waardering voor mannen en vrouwen. Lange tijd hebben er dan ook zogeheten dubbelkloosters bestaan, die bovendien door een man als door een vrouw konden worden geleid. Onder de monniken waren allerlei handwerklieden die buitenshuis hun vak uitoefenden, terwijl de vrouwen de ambachtelijk werk binnen deden. Zo voorzagen de kloosters in hun eigen onderhoud.
  • Brigid was als de eerste vrouwelijke Priesteres, waarna ze zelfs als Bisschop missionaris werd en Europa introk om Liefde en Naastenliefde te prediken.
  • Zij is beschermheilige van vogels, met name van ganzen en eenden, maar ook van vee, met name paarden en koeien.

Brigid is op 1 februari 523 gestorven. Ze werd in een kostbare kist, afgezet met juwelen, begraven in de kloosterkerk. Sommigen beweren dat haar stoffelijk overschot tijdens de invallen van de Noormannen in 835 is overgebracht naar Downpatrick en daar naast de grote apostel van Ierland, Sint Patrick & St. Columcille te rusten is gelegd.


Gezamenlijk graf van St. atrick, St. Brigid & St Columcille in
Down Cathedral, Downpatrick

Verering & Cultuur

Allerlei verhalen die over de Keltische oergodin Brigantia of Brighde, worden verteld, komen in Brigid’s beschreven leven ook naar voren. Daarom wordt zij ‘de wonderdoenster’ genoemd (thaumaturga), omdat er talrijke wonderen aan haar kunnen worden toegeschreven. Zo wordt er verteld, dat zij reeds aanwezig was bij de geboorte van Christus in de stal van Bethlehem. Verder, dat elke boom die zij aanraakte op hetzelfde moment begon te bloeien.

In 1087 schonk prinses Gunelda, een zus van de Angelsaksische koning Harold, een kostbare relikwie van Brigid aan de Vlaamse stad Brugge, als dankbetuiging voor het feit dat zij had moeten vluchten en een veilig onderkomen had gevonden in die stad. In 1283 kwam de schedel van Brigid in de Portugese plaats Belém (Lissabon) terecht.  Op weg naar het Heilige Land lieten drie ridders het kostbare relikwie daar achter. Ook de Sint-Brigidakapel in het Limburgse Noorbeek zegt een stukje van haar schedel te hebben. In deze laatste plaats is er ook een Brigidabedevaart evenals te Middelaar, ook in Limburg. Zij staat afgebeeld in het stadswapen van de Nederlandse plaats Ommen.

Patronaten

Zij is patrones van Ierland en van Kildare; in Duitsland van de stad Essen; in Bretagne, Frankrijk van Loperhet (= Loc-Perhet = Bridgetsplaats: dep. Finistère) en Sainte-Brigitte (dep. Morbihan). Daarnaast van buitenechtelijke kinderen, kraamvrouwen, pasgeboren baby’s, vroedvrouwen en zieke kinderen; van helers en kwakzalvers; van dichters en geleerden; van landbouwers, melkboeren en melkmeisjes; van smeden en van vluchtelingen.

Zij is beschermheilige van gevogelte, in het bijzonder ganzen en eenden, paarden en koeien.

Haar voorspraak wordt ingeroepen tegen oogkwalen, ongeluk en pech,  vervolging en tegen ziekten onder het vee. Ze wordt afgebeeld als abdis (met staf), vaak met een koe, soms met een paard aan haar voeten of met ganzen en eenden, want die zouden haar in haar eenzaamheid gezelschap hebben gehouden; of met een vurige vlam boven haar hoofd; of naast een schuur, omdat deze zich eens op haar gebed met oogst zou hebben gevuld; soms met een brandende kaars, waarvan was afdruppelt op haar arm.

St Brigid’s cross

Brigid’s cross of Brigit’s cross (Iers: Cros Bríde, Crosóg Bríde or Bogha Bríde) is een klein kruis, dat meestal uit riet wordt geweven. Meestal bestaat het uit 4 armen, met een geweven vierkant in het midden. Historisch gezien bestaan er ook kruizen met 3 armen. Dit kruis zou van origine al voor de jaartelling ontstaan zijn, en in verband staan met het Zonnekruis. Op st Brigid’s feestdag – 1 februari- werden in Ierland dit soort kruizen gemaakt. Vroeger viel op deze dag ook de feestdag Imbolc, dat het begin van het voorjaar markeert.

Veel rituelen werden uitgevoerd tijdens het maken van de kruizen. Traditioneel werden ze boven deuropeningen en ramen gehangen, om het huis te beschermen tegen het kwaad. Bron: Wikipedia

2e legende vertelt ons dat Brigid rond het jaar 452 geboren als dochter van een Keltisch stamhoofd en een slavin die zich tot het christendom heeft bekeerd. Het verhaal gaat dat Brigid als klein kind wordt gevoed met de melk van een zeldzame witte koe met roodbruine oren. In haar verdere leven zou de koe met Brigid rondtrekken om haar van zuivel te voorzien.

In eerste instantie lijkt zo’n koe onbelangrijk. Maar dat lag in de Keltische maatschappij anders, want daar bepaalde de omvang van de veestapel het aanzien van een familie gemeenschap. Het bezit van een bijzondere koe of stier stond voor status. Met andere woorden: Brigid  was een belangrijke dame met status!

Als jong meisje krijgt ze de zorg opgedragen voor haar vaders veestapel. Een taak waarbij ze de handen uit de mouwen moest steken. Wie koeien heeft, moet ook melken en karnen. Op zich ging dit Brigid wel goed af, maar ze had meer oog voor de minderbedeelden dus de beoogde winst van haar vader liep achteruit. Zo geeft ze haar moeders hele botervoorraad weg aan de armen – tot woede van haar familie – waarna de geslonken voorraad zich op overvloedige wijze weer vanzelf aanvult, aldus een Ierse legende!


St. Brigid wordt vaak met Koe afgebeeld

Eerste vrouwelijke bisschop

Hoewel Brigid opgroeit in de oude Keltische cultuur waar alleen maar aandacht nog was voor de natuurgoden en -godinnen, raakt ze al jong gefascineerd door het christendom dat St. Patrick in Ierland predikte. Ze kiest vervolgens voor een religieus leven in dienst van God.
Wanneer ze hiervoor de zegen vraagt aan bisschop Mel, gebeurt er iets opvallends:
In plaats van het gebruikelijke gebed, spreekt bisschop Mel per abuis het bisschoppelijke wijdingsgebed over haar uit, tot consternatie van de aanwezigen. Maar de bisschop weigert om de wijding – voorbehouden aan mannen – ongedaan te maken want, zo beredeneert hij, “God zelf heeft Brigid deze bijzondere eer geschonken.”

Met deze goddelijke Inwijding, vestigt Brigid zich met een handvol zusters in Cill Dara – wat in het Iers ‘kluis van de eik’ of ‘eiken kerk’ betekent – het huidige Kildare. Daar groeit haar kleine gebedshuis in de loop van de eeuwen uit tot een invloedrijke kathedraal stad met een dubbelklooster voor mannen en vrouwen. Kunstnijverheid, ziekenzorg en onderwijs bloeien binnen de kloostermuren. In het scriptorium wordt het prachtige Book of Kildare geïllumineerd dat qua schoonheid het Book of Kells moet hebben geëvenaard, maar dat tijdens de Reformatie voorgoed verdwijnt.


Book of Kildare

3e legende is een totaal andere legende over St Brigid’s inwijding. Deze legende heeft het altijd bijzonder goed gedaan bij de merendeels boerenbevolking van Ierland. Het vertelt dat Brigid de vroedvrouw van Maria was. Zij was volgens geschriften de waardin van de herberg van Bethlehem.

Toen er grote voedselschaarste was, verbood de waard haar om de gasten eten of drinken te geven terwijl hij weg was. Brigitta negeerde het verbod van de waard en gaf brood en water aan twee hongerige reizigers, een man en een vrouw.

Nadat de reizigers weer verdwenen waren, merkte ze dat het brood en het water intact waren, hoewel de reizigers flink gegeten en gedronken hadden.

Toen ze hen achternaging, trof ze hen aan in een stal, waar ze de vrouw nog net kon bijstaan bij de bevalling. Het ging vanzelfsprekend om Jozef en Maria. Daarom wordt Brigitta in oude Schotse teksten banchuideachaidh Moire genoemd, de vroedvrouw van Maria,of Muime Chriosda, de voedster van Christus. De meer ‘officiële’ kerkelijke versie luidde dat ze de dochter was van een Ierse Druïde, die de komst van het christendom voorspelde en zich daarna liet bekeren door Saint-Patrick. Brigitta werd een non en klom op tot de functie van abdis van het klooster van Kildare in Ierland.

 

  Gerestaureerde Vuurplaats van Brigid Klooster Kerk in Kildare

In de Brigittatempel van Kildare werd een eeuwig vuur brandend gehouden door 19 maagdelijke priesteressen. Het getal 19 verwijst naar de cycli van zon en maan ten overstaan van de aarde. Elke 18,67 jaar bevinden beide zich opnieuw op dezelfde plaats in relatie met elkaar. Toen het christendom Ierland overspoelde werd de Tempel van Kildare een klooster en de priesteressen werden onder zachte dwang aangemaand nonnen te worden. Het heilige vuur van Kildare werd nog tot de twaalfde eeuw door de nonnen verzorgd, tot het gebruik door de kerk verboden werd omwille van haar heidense karakter. In de jaren zestig besloot het Vaticaan dat er onvoldoende bewijzen waren voor haar heiligheid en zelfs voor de historische gronden van haar bestaan. Brigitta werd ontheiligd. Ondanks dit leeft Brigitta nog steeds voort in de harten van veel christenen. In onze streken zijn er tot op vandaag verschillende Brgittakapellen die nog druk bezocht worden en waar de heidense gebruiken voortleven. In het Limburgse dorpje Noorbeek is er een Brigida-Bron, die bezocht wordt om oogkwalen en veeziekten te bestrijden.

  
Brigid’s Well in Kildare Ierland

Merkwaardig aan de bron is, de met een bol bekroonde stenen pijler, die verwijst naar de staf van Dionysos. De staf, die duidelijk een fallische symboliek had, was voorzien van een pijnappel. Diezelfde fallische staf wordt in sommige rituelen nog gebruikt.

Imbolc-gebruik zijn Brigittapoppen

Deze stropoppen werden op de avond van Imbolc in huis gebracht.

In Schotland riep de vrouw die de pop binnenbracht: “Thigeadh Bride steach, is a beatha Bride”(laat Bride binnenkomen, Bride is welkom)

De vrouwen in de woning antwoordden: “Tha leaba Bride deiseal”( het bed van Bride is klaargemaakt). 

De pop werd in een bedje gelegd, samen met de staf van een berk, brem of wilg. De staf werd in de haard gelegd en de volgende ochtend controleerden de vrouwen of Brigitta haar sporen had nagelaten in de as, de zogenaamde lorg Bride, de voetsporen van Brigitta. Als dat het geval was, stond het gezin een voorspoedig jaar te wachten. Het maken van het bed van Brigitta, is nog steeds een vast onderdeel van Imbolc. Ook het maken van een Brigid kruis is iets wat je met Imbolc doet. Bron: www.thespiritofthegoddessis.nl/Jaarfeesten/Jaarfeest_Imbolc.htm

 

Maria van de Kelten

Als abdis heeft Brigid grote politieke invloed gehad en ze stond bekendheid om haar grote wijsheid, waarbij zowel bisschoppen als stamhoofden haar om raad vroegen. Daarbij blijft ze niet achter de geraniums zitten, maar trekt volgens haar hagiografen (schrijvers van een heiligenleven) onvermoeibaar door Ierland trekken om talloze nieuwe kloosters te stichten.

Brigids levensverhaal kreeg langzaam steeds meer overwicht, omdat Kildare samen met Armagh (de stad van Patrick) streed om de titel hét Aartsbisdom van Ierland te bemachtigen. Toch was het Brigid nooit om te doen aanzien te verkrijgen. Ze had juist een eindeloos geduld en heel veel compassie met de arme mensen om haar heen. Hier zette ze ook haar helende talenten voor in. Deze koninklijke Maria eigenschappen maakten haar voor eeuwig dusdanig geliefd, dat ze de Ierse eretitel Muire na nGael, ofwel ‘Maria van de Kelten’, heeft gekregen en op steeds meer afbeeldingen een blauwe mantel met goudkleurig onderjurk draagt.

Feiten of fabels?

Wie of wat Brigid dus is geweest, is niet meer te achterhalen. Bij de kerstening van Ierland versmelten de verhalen van de godin Bríg en de historische Brigid zich tot een onontwarbare kluwen van feiten en fabels. Fantasie en folklore krijgen in de loop van de tijd de overhand, waardoor het ‘echte’ verhaal van Brigid – als dat al bestaat – steeds onwaarschijnlijker is gaan klinken. Toch zijn lang niet alle oude gebruiken rondom haar persoon verdwenen. Op het Ierse platteland is het bijvoorbeeld nog steeds de gewoonte om op 1 februari een Saint Brigid’s Cross (een strokruis) te maken. Dit kruis hangt een jaar lang boven de voordeur (of in pubs boven de bar; dat is het mooie van Ierland) ter bescherming van huis en haard.
Bovendien brengt Brigid samen met haar witte koe een persoonlijk bezoekje aan iedereen die de moeite neemt om haar feestdag te vieren. Om de heilige in stijl te verwelkomen, wordt er op de vooravond van haar feestdag haverbrood en boter op de vensterbank klaargezet, plus een korenschoof voor haar witte koe. ’s Ochtends weet natuurlijk niemand wie er het meeste baat bij heeft gehad: Brigid en haar koe, of de katten en muizen.

Sint Brigid in Nederland

Noorbeek: Ook in Nederland zijn tot op de dag van vandaag oeroude gebruiken te vinden rondom Brigid, vooral in de katholieke agrarische gemeenschappen van Brabant en Limburg. Devotiebeeldjes van Brigid – vaak met een staf in haar hand en een koe aan haar voeten – sieren boerderijgevels beneden de rivieren. Kerken, herbergen, schutterijen, fanfares en andere verenigingen dragen Brigids naam, in Brabant verbasterd tot Brigida en in Zuid-Limburg tot Briej.


St Brigida Bron in Noorbeek Limburg

Noorbeek St Brigida Bron: Op een verticale stang in het rondboog-poortje, het restant van een hek, is een tekst aangebracht: ‘Santa Brigida – bit voor ons – K.N. 1858’. Aan de pilaar (uit 1909) zat vroeger een pomp waarmee het water naar boven kon worden gehaald. Een bekading en een wassteiger zijn nog aanwezig.
– Het huis (nr. 3) direct achter de bron heeft tegen de voorgevel een modern reliëf van Brigida en een aan haar voeten liggend rund, omstreeks 1980 gemaakt door Jef Courtens uit Maastricht. 

In de Sint-Brigidakapel zou er een Relikwie, een stukje van de schedel van Brigid, aanwezig zijn.  Op de website ‘Bedevaarten in Nederland’ staat hierover het volgende geschreven: In 1818 stond er een reliekhouder in de kapel; deze is reeds lang niet meer in het bezit van de parochie; over reliek, vorm en ouderdom is verder niets bekend. – Een reliekpartikel van Brigida (‘S. Brigida V.’) is geplaatst in een zilveren theca (⊘ 3 cm) die weer in een houder met handgreep (⊘ 6,5 cm) is geplaatst. Het kerkgebouw ligt op een kerkheuvel met eromheen een kerkhof. Ze worden omgeven door een mergelstenen keermuur. Aan de oostzijde van de kerk ligt de Brigidakapel. Op het kerkhof liggen 25 stenen grafkruisen uit de periode 1608-1765.
Ook vindt er jaarlijks een Brigida-bedevaart plaats, evenals te Middelaar bij Mook aan de Maas, ook in Limburg. In Noorbeek vinden er ieder jaar unieke festiviteiten plaats rondom de heilige. Zo wordt er op de tweede zaterdag na Pasen een grote dennenboom omgehakt en feestelijk met een stoet opgetuigde paarden naar de plaatselijke kapel van Brigid gebracht. Daar wordt de boom overeind gezet door getrouwde mannen van de Jonkheid Sancta Brigida – een gebruik dat doet denken aan het planten van een meiboom.

De Den van Noorbeek heeft echter een heel eigen verhaal. De traditie ontstond in 1634, toen er veepest heerste in Zuid-Limburg. Dorpelingen uit Noorbeek smeekten Brigid in hun gebeden om het dorp te behoeden voor rampspoed. Als teken van dankbaarheid zou er ieder jaar een den uit het bos worden gehaald om haar kapel te sieren. Het gebruik vindt al bijna 400 jaar plaats, met als opvallend gegeven dat Noorbeek al die tijd is vrijgebleven van veepest – of de tegenwoordig minstens zo gevreesde gekke koeienziekte. Bron: https://welcomewiseoak.wordpress.com/2015/01/31/sint-brigid/

Ommen: Zo is Sint Brigid ook opgenomen in het Gemeentewapen van Ommen. Dit stamt reeds uit de 14e eeuw.


De heilige is St. Brigida van Kildare, de patrones van Ierland.

Ommen: Ook staat er in Ommen, aan de  een Sint Brigittakerk vernoemd naar de Ierse heilige. De Brigitta is het oudste gebouw van Ommen en werd in een document uit 1238 voor het eerst genoemd. De kerk zou stammen uit 1150. Waarschijnlijk was de kerk die er in 1330 stond met stenen gebouwd, omdat Ommen toen in brand gestoken is en een houten kerk vrijwel zeker zou zijn verbrand. Na een brand in 1624 is de kerk, op een deel van de muren na, verwoest en heropgebouwd. De huidige toren is in 1857 aangebracht. De Brigitta was van oorsprong een rooms-katholieke kerk, het is niet bekend wanneer de kerk overgenomen is door de Nederlands Hervormden, alleen dat dit na 1587 moet zijn gebeurd.


De Sint Brigittakerk, Kerkplein in Ommen, stamt uit het jaar 1150

Geldrop: In de 14e eeuw werd in Geldrop een dorpskerk gebouwd, op de plaats van de huidige Sint-Brigidakerk. Deze kwam in 1648 in handen van de hervormden, die met te weinigen waren om de kerk te onderhouden. De katholieke godsdienst werd onderhouden door de Duitse Orde te Gemert en door de Franciscanen uit Weert, gebieden waar katholieke godsdienstoefeningen mochten worden gehouden. In 1671 bouwden de katholieken een schuurkerk op het terrein van het kasteel. Ondanks teruggaaf van de oude kerk aan de katholieken in 1798 bleef de schuurkerk tot 1823 in gebruik. In 1849 werd in de oude kerk een Vollebregt orgel geplaatst. Eind 19e eeuw wilde men de kerk afbreken, met behoud van de toren. Deze werd na een storm in 1887 echter zo zwaar beschadigd, dat ze eveneens werd gesloopt. In 1891 werd de nieuwe en huidige
Sint-Brigidakerk ingezegend

 

www.sterrenpoort.com

 

 

 

 

 

24 juni – Sint Jansdag en Vuurfeest

24 juni
Sint Jansdag-Vuurfeest-Midzomerfeest–Midzomer Zonnewende-Johannesdag-St. Baptistdag

Onder Sint-Jansdag werd van oorsprong ook wel Sint Joannesdag of Sint Johannesdag verstaan. Hiermee wordt Johannes de Doper bedoeld. Hij werd een half jaar voor Meester Jezus geboren op 24 juni. Sint-Jansdag lijkt de tegenpool van de kerstnacht. Het uiterlijke licht en de uiterlijke zonnewarmte staan dan tegenover de geboorte van een nieuw innerlijk licht in de diepste duisternis. Zo is het Sint Jansfeest bij uitstek het feest van de tegenpolen.

Deze dag valt samen met het midzomerfeest – midzomer zonnewende – dat van oudsher op veel plaatsen in Europa wordt gevierd.
Het is de langste dag en de kortste nacht van het jaar. Het midzomerfeest werd in de voorchristelijke tijd beleefd als het hoogtepunt van het jaar.
De geboorte van de heilige Johannes kent met name in Orthodoxe (Katholieke) landen een zeer oude traditie, die daar teruggaat naar nog veel oudere zonnewende feesten en rituelen.

Volgens de Juliaanse kalender viel het zomer zonnewende (solstitium), de langste dag van het jaar, op 24 juni, net als later het christelijke Sint Jansfeest. Hoewel de zonewende in de loop der eeuwen steeds verder van deze datum ging afwijken, bleef 24 juni aan dit feest gekoppeld. Pas bij de invoering van de Gregoriaanse kalender, in grote delen van Nederland niet eerder dan 1700, werd het zomer zonnewende op 21 juni vastgesteld. Tegen die tijd was het Midzomerfeest al zo ingekapseld in het Sint Jansfeest dat het begrip Midzomer nog steeds wordt verbonden met 24 juni. Het Woordenboek der Nederlandse taal geeft als omschrijving van Midzomer: ‘Het midden van den zomer, de langste dag, ook wel 24 juni, St. Jan Baptist. Strikt genomen kan Midzomer het beste op 21 of 22 juni gevierd worden.

Oude gewoontes rondom Ceremonies

In Europa, waaronder Nederland, werd jaarlijks rond 24 juni het Jansvuur nog ontstoken in verschillende dorpen. Vroeger had het vuur de symbolische betekenis van het zich jaarlijks ontdoen op rituele wijze van boze geesten.

Acht dagen voor Sint Jan brandde men bijvoorbeeld in Vlaanderen grote bossen stro langs de straten, zodat de paarden geen koliek zouden krijgen. Houtskool van het St. Jansvuur werd bewaard als middel tegen brand!
Sint Janskruid

De avond vooraf werden “Sint Jansplanten” geplukt, zoals: Sint Janskruid, Artemisa, Bijvoet, Calcarie, Ridderspoor, Verbene en IJzerkruid,  allemaal planten met een bijzonder hoog uitdrijvingsgehalte. Tevens werden er Sint Janskransen gevlochten om boven de voordeuren te hangen, als machtig Tover- en Liefdesmiddel. Met name het Sint Janskruid (Jaag-de-duivel-kruid) staat bekend om het verwijderen en uitzetten van boze tegenkrachten. Ook zou het behoeden tegen branden en allerlei kwalen. De stelling was: Geplukt voor zonsopgang? Dan beschermt het huis en haard, want veel huizen hadden rieten daken die makkelijk in brand vlogen bij blikseminslag.

Om het Sint Jansvuur aan te steken gebruikte men geen haardvuur. Dit scheen niet voldoende rein te zijn. Vlammen ontstonden door het wrijven van hout of het slaan op stenen.

Rond Sint Jan schieten volgroeide bloemen en struiken vaak opnieuw weer uit : de zogenaamde “Sint Jansloten”. Als je over het vuur sprong kreeg je geen buikpijn.

Wanneer je een takje van het Sint Janskruid in je schoen legt, kun je de volgende dag de dierentaal spreken.

In de nacht van Sint Jans werd er wichelroede gesneden en mocht de schipper niet uitvaren. Ook gold dat de asperges ná Sint Jan niet meer gestoken mochten worden en de rabarber niet meer geplukt.

St Jansfeest heden ten dage

Op vrije scholen neemt het St Jan jaarfeest nog altijd een belangrijke plaats in bij het stilstaan bij de jaarcyclus. De kinderen maken dan een krans van gras met daarin bloemen of bessen gestoken. Bij sommige scholen wordt er ook een vuur ontstoken waar de kinderen uit de hoogste klassen overheen mogen springen.

Van Johannes wordt, net als bij Maria, meestal alleen de dag van de geboorte herdacht en niet de sterfdatum. Tijdens Sint Jan wordt dan ook het nieuwe begin van een periode gevierd in het jaar. Ook de natuur verandert. Een oud gezegde luidt: ‘Met Sint Jan draait het blad zich om’. Dit betekent dat Sint Jan een markeerpunt is in de overgangsperiode.

vuurceremonie in Lapland@sterrenpoort.com

Sint Jan die komt er an
Sint Jan die komt er an
Sint Jan gaat komen
Ik zie het aan de bomen
Sint Jan die komt er an

Aankondiging van het Sint Jansfeest in Portugal:
‘Kom naar het land van de wijn, nieuwe goden,
Kom, want de most wekt
De glimlach van goden en volken
Wanneer de waarheid hun gelaat betovert
In de nacht van 23 op 24 juni wordt in Porto het Sint Jansfeest gevierd, een zomerzonnewende feest dat een traditie van duizenden jaren kent. Het is een feest vol symboliek waarin de strenge sobere heilige Sint-Jan wordt verbonden met een vrolijke oogstgod die kracht en viriliteit uitstraalt met als doel mannen en vrouwen samen te brengen. Oude gebruiken van de Druïden ontbreken evenmin. Zo slaan de feestvierders elkaar met een preibloem of, minder prozaïsch, een modern plastic hamertje op het hoofd teneinde het saamhorigheidsgevoel te bevestigen. Aldus trekt er een vrolijke menigte door de stad. Sommigen springen over brandend vuur, anderen beklimmen de helling van Fontainhas waar een voorstelling van Sint-Jan staat geprogrammeerd. Daarnaast is er natuurlijk vuurwerk en vloeit de drank rijkelijk tot in de vroege uurtjes.’

Wie was nu eigenlijk Johannes de Doper

De ouders van Johannes, de priester Zacharias en zijn vrouw Elisabeth, waren al op leeftijd, toen Zacharias van de engel Gabriël de Boodschap kreeg te horen dat hij toch nog binnen niet al te lange tijd een zoon zou krijgen. Omdat Zacharias dit bericht niet vertrouwde werd hem zijn spraak afgenomen. Toen het kind geboren werd, wilde de familie hem Zacharias noemen, naar zijn vader. Maar Elisabeth corrigeerde dit en meldde dat zijn naam Johannes zou zijn, zoals de engel bevolen had. Toen Zacharias dit bevestigde kreeg hij zijn spraak weer terug.

Johannes de Doper, door Jheronimus Bosch, 1490-1495 (Museo Fundación Lázaro Galdiano, Madrid):

Johannes trok al vroeg als kluizenaar de woestijn in, waar hij zich voedde met sprinkhanen, bessen en wilde honing.

Hij was het die Jezus doopte in de Jordaan. Vandaar dat hij later Johannes de Doper werd genoemd, want hij is niet de Apostel Johannes, ook wel de Evangelist Johannes genoemd.
Het was Johannes die met zijn licht, liefde en warmte, zichzelf in dienst stelde van Jezus, met zijn eigen woorden : ‘Hij moet groeien, ik moet afnemen’, wat zoveel betekent als: door te leren ons ego onder controle te krijgen en in dienst te stellen van ons Hoger Zelf,  groeit jaarlijks keer op keer ons bewustzijn, ons Hoger Zelf, waardoor de Zonnegeest tevens dieper via ons mens-zijn kan indalen in het leven van Moeder Aarde.  Net als Jezus door aardse worstelingen ging ná zijn doop, lijkt het dat ook de mensheid moet leren inzien om tot bewustzijnsgroei te komen, en hiervoor een diepe geestelijke crises moet doormaken!

Jezus zei van Johannes: ‘Onder hen die uit vrouwen geboren zijn, is niemand groter dan hij’ (Lucas7:28). Hiermee bedoelde Jezus dat Johannes een mens-engel was. Johannes, de zomermens, bezat de intuïtieve kennis van de goddelijke wereld en zijn gevoel van harmonie t.o.v. de omringende, zintuiglijke wereld. Als een brandend vuur was Johannes, die velen enthousiast maakte. Ondanks zijn strenge leer had hij veel volgelingen, die hij doopte in het stromende water van de Jordaan. Hij bereidde zijn volgelingen voor op de nieuwe tijd die daardoor aan zou breken. Door hen te dopen in het stromende, altijd beweeglijke en veranderende water maakte hij hun zielen los uit de starheid van oude vormen en tradities. Zo werden zij ontvankelijk voor het nieuwe dat komen ging. Zo kon Johannes de Doper met zijn immense vuurkracht, helpen bij het laten indalen van de Vuurgeest – de Zonnegeest – de Christus – die vanuit hoge kosmische rijken neerdaalde tot in de sfeer van Moeder Aarde om zich bij de doop in de Jordaan te verbinden met de mens Jezus van Nazareth.

Het levensverhaal van Joannes de Doper

Onlangs heb ik een bezoek gebracht aan de schitterende Bijbelse Tuin achter de H. Joannes de Doperkerk in Hoofddorp. Met daarin prachtige beelden van o.a. de heilige familie, de kruisweg, woestijntuin, een labyrint, een pluktuin en bij de ingang een licht esoterische, christelijke boekhandel. (alles gratis toegankelijk)

Maria met kindje Jezus op schoot
links oma Anna@sterrenpoort.com

Op het voorplein van de kerk en de toegang tot de Bijbelse Tuin, liggen prachtige mozaïeken, zoals de vier evangelisten, twee vissen en een mandje met broden verwijzend naar het verhaal van de wonderbare broodvermenigvuldiging.

Het lam, dat verwijst naar de rol van Jezus als paaslam en het Christusmonogram.


H. Joannes de Doperkerk in Hoofddorp

Op de voordeur van de kerk is door Karel Gomes het levensverhaal van Johannes de Doper uitgebeeld in brons met op de linkerdeur:

  • de ontmoeting van Maria en Elizabeth,
  • besnijdenis en naamgeving
  • Joannes in de woestijn.

En op de rechterdeur:

  • de doop van Jezus,
  • de dans van Salomé
  • de onthoofding van Joannes.

De nieuwe Adam, start van de nieuwe Tijdsgeest

Johannes was in een van zijn vorige levens  Adam. Hij zag door de worsteling die Jezus door moest maken na de doop in de Jordaan, een nieuwe Adam geboren worden, die uitsteeg boven zijn roem en ego, door zich te ontdoen van de negatieve krachten die op zijn ego inwerkte. Johannes wist dat de hele mensheid deze opdracht in deze tijd had meegekregen om het ego in dienst te gaan stellen van het Hogere Ik i.p.v. het ego de leiding te laten hebben over het Lagere Zelf in de vorm van angst, twijfel, (zelf)verwijt, oordeel, vooroordeel etc.! Je kan dus als het ware zeggen dat Sint Jan tevens symbool staat voor deze grootse overgangsperiode, een nieuwe periode in ons leven, maar ook voor de totale mensheid. Van het uiterlijke licht, keren we meer in onszelf vanaf deze dag om ons innerlijke licht te aanschouwen.

www.sterrenpoort.com

Geraadpleegde bronnen
www.beleven.org/feest/sint_jan
www.jaarfeesten.blogspot.nl/2010/06/achtergrond-bij-het-sintjanseest.html
www.ontwerpt.nu/vo/vssintjan.html
Hans Stolp in Tijdschrift Verwachting, blz 11, nr 63, 2012.

 

 

Bewaren

Bewaren